Pibe, charrúa, malandro
Στην Argentina FC London, Στις 30 Ιουλίου του 1930, λίγο μετά τις 4 το απόγευμα, στο Estadio Centenario του Montevideo, έχει ξεκινήσει το δεύτερο ημίχρονο του πρώτου Μεγάλου Τελικού του Παγκοσμίου Κυπέλλου της FIFA. Περισσότεροι από 68.000 θεατές βρίσκονται στις τσιμεντένιες κερκίδες του μεγαλειωδούς μοντέρνου σταδίου, παρακολουθώντας με πάθος και αντιδράσεις που αγγίζουν τα όρια της αγριότητας, το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό παιχνίδι που είχε παιχτεί ποτέ, μέχρι εκείνη τη μέρα. Στο πρώτο ημίχρονο, που παίχτηκε με μια σκωτσέζικη μπάλα που έφερε η ομάδα της Αργεντινής, οι Αργεντίνοι χόρευαν πάνω στο γρασίδι του γηπέδου που υμνούσε την εκατονταετία ύπαρξης της Ουρουγουάης. Αν και η Celeste είχε ανοίξει το σκορ στο 12ο λεπτό με τον Pablo Dorado, οι Carlos Peucelle και Guillermo Stabile είχαν ανατρέψει την κατάσταση. Όμως εκείνη η στιγμή του δευτέρου ημιχρόνου ανήκε σε έναν 20χρονο από τη La Plata, τον μέσα δεξιά επιθετικό Pancho Varallo, ποδοσφαιριστή της Gimnasia y Esgrima, που επέλαυνε σε μια ακόμα αργεντίνικη αντεπίθεση. Οι μέρες πριν τον τελικό ήταν δύσκολες για τον Varallo: το γόνατό του ήταν τραυματισμένο και εάν επρόκειτο για οποιονδήποτε συνηθισμένο αγώνα, σίγουρα δε θα αγωνιζόταν εκείνη τη μέρα. Όμως ήταν ο τελικός του πρώτου Μουντιάλ και πάνω απ'όλα ένας τελικός με αντίπαλο την Ουρουγουάη. Ήταν ένα παιχνίδι που έκανε τους παίχτες να κοιμηθούν το προηγούμενο βράδυ φορώντας τις albiceleste φανέλες, μια αναμέτρηση...
Standard de Liège: Η διαλεκτική της Πύρινης Πόλης
Στη βόρεια όχθη του Μεύση, ένας μαθητής κουβαλάει σε ένα οικοδομικό καροτσάκι μερικά από τα υλικά που χρειάζεται για να χτίσει ένα κομμάτι της ζωής του: κάποια δίχτυα, μερικά ζευγάρια παπούτσια, δυο δερμάτινες μπάλες και ένα μπόγο από κατακόκκινες φανέλες. Μπροστά του βρίσκεται το πλήθος των τσιμινιέρων, η υπογραφή της βιομηχανικής επανάστασης, που στα 1909 έχει αλλάξει ολοκληρωτικά το τοπίο της πόλης που γεννήθηκε και μεγάλωσε. Είναι το παρόν και το μέλλον το δικό του και των γενεών που θα έρθουν. Η πλάτη του είναι γυρισμένη σε μια πόλη με στενά πλακόστρωτα σοκάκια, πλατείες, καθεδρικούς ναούς, θρησκευτικά κτίρια εξουσίας, αγάλματα και μνημεία συγκρούσεων από μια εποχή που ο ίδιος ποτέ δεν έζησε. Μαζί με όλα τ'άλλα έχει γυρισμένη την πλάτη του και στο σχολείο του, το Κολλέγιο του St Servais, που κρατώντας μια παράδοση από τον Μεσαίωνα μόρφωσε και τον ίδιο ως γόνο μιας αστικής τάξης που βρήκε την ταυτότητά της στα μέσα του 14ου αιώνα, για να ψάξει έναν καινούριο βηματισμό στον 20ο. Οι μπάλες, τα παπούτσια, οι κόκκινες φανέλες, είναι τα υλικά με τα οποία ο μαθητής, μαζί με τους συντρόφους του, θα χτίσουν μια νέα, άυλη ταυτότητα, προερχόμενη από την αστική τάξη της πόλης, από το περιβάλλον των καθεδρικών και των σχολείων, για τους κολασμένους της Γης, εκείνους που δίνουν ζωή στα εργοστάσια. Η διαδρομή τους, παρά...
El fútbol a sol y sombra, του Eduardo Galeano
Πριν από την εποχή του εμπορευματικού "εξευγενισμού" του ποδοσφαίρου, στα τέλη του 20ου αιώνα, η διανόηση σχεδόν αρνούνταν να μιλήσει για το ποδόσφαιρο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις το αντιμετώπιζε ως εχθρό της, ως ένα κοινωνικό φαινόμενο που υπάρχει για να αποκοιμίζει τις συνειδήσεις που η ίδια φαινομενικά είχε σκοπό να αφυπνίσει. Αυτή η διανόηση, βέβαια, δεν αποτελούσε και δεν αποτελεί ποτέ το σύνολο των καλλιτεχνών, των ανθρώπων του πνεύματος, που παρατηρούν τον κόσμο και θέλουν να μιλήσουν με τη δική τους εκφραστική φόρμα για τα φαινόμενα που εξελίσσονται, για τους αγώνες που πρέπει να δοθούν μέσα σ'αυτά, για τη μορφή που αυτά οι ίδιοι οραματίζονται και για τις εμπειρίες που δημιουργούν. Με λίγα λόγια, μια ελιτίστικη διανόηση που αρνείται να μπει στη διαδικασία να ζήσει όπως οι λαοί του κόσμου ήταν και είναι αυτή που γυρίζει την πλάτη στο ποδόσφαιρο. Σ'αυτη τη διανόηση δεν είχε θέμα όμως ο Eduardo Galeano, ο Ουρουγουανός δημοσιογράφος και συγγραφέας, που αφιέρωσε τη ζωή και το έργο του στο να γράφει την αλήθεια των λαών της ηπείρου του και ήρθε σε σύγκρουση με τις στιγνές (συνήθως αμερικανοκίνητες) δικτατορίες. Γεννημένος στις 3 του Σεπτέμβρη του 1940, ο Galeano μεγάλωσε σε μια μεσοαστική οικογένεια του Montevideo, ξεκινώντας ωστόσο από την εφηβική του ηλικία να εργάζεται, καταλήγοντας στα πρώτα του δημοσιογραφικά βήματα στην εφημερίδα "El Sol", μια εβδομαδιαία...
Soccernomics, των Simon Kuper και Stefan Szymański
Η οικονομία του ποδοσφαίρου δεν αφορά μόνο την εμπορευματοποίησή του, είναι ο τρόπος που το αντιλαμβάνεται και το αναλύει κανείς ως φαινόμενο, αφήνοντας κατά μέρους τη - φαινομενικά ρομαντική - εμπειρική προσέγγισή του και αναλύοντας σε ποσότητες και μηχανισμούς όλα τα επιμέρους στοιχεία του. Είναι ουσιαστικά η αντίληψη του ποδοσφαίρου με έναν τρόπο τεχνοκρατικό μεν, που ξεφεύγει από τα πλαίσια της καφενειακής κουβέντας, αλλά και αυτόν που μπορεί να εξηγήσει γιατί συμβαίνει το καθετί, γιατί κερδίζει η μία ομάδα και όχι η άλλη, γιατί έχει περισσότερους οπαδούς ένας σύλλογος, γιατί σε κάποιες χώρες οι αντιδράσεις στο αποτέλεσμα ενός ποδοσφαιρικού αγώνα είναι διαφορετικές από κάποιες άλλες, ακόμα και το πώς σχετίζονται όλα αυτά με διαδικασίες που επηρεάζουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τη ζωή των κοινωνιών. Αυτά τα στοιχεία, καθώς και την περιγραφή των αναλυτικών μεθόδων που τα εξετάζουν, παρουσιάζουν στο βιβλίο τους Soccernomics οι Simon Kuper και Stefan Szymański. Ο Kuper, δημοσιογράφος με πολλά χρόνια εργασίας στους Financial Times, αλλά περισσότερο γνωστός για μερικά εμβληματικά έργα της ποδοσφαιρικής βιβλιογραφίας, με πιο γνωστό το Football Against the Enemy, συνάντησε τον Szymanski, πλέον καθηγητή Sport Management στο University of Michigan, σε ένα συνέδριο στο Παρίσι, όπου και γεννήθηκε η ιδέα για αυτό το σύγγραμμα, που με το πέρασμα του χρόνου συνεχώς ανανεώνεται και εμπλουτίζεται για να εξηγήσει και τα νεότερα συμβάντα στο παγκόσμιο...
Ποδόσφαιρο και σινεμά
Φανταστείτε μια εικόνα: ένα πλήθος ανθρώπων, διαφόρων ηλικιών, εμφανώς προερχόμενων από διαφορετικές τάξεις, αποτελούμενο από διαφορετικά φύλα, εθνικότητες και ίσως με διαφορετικά επίπεδα ακαδημαϊκής μόρφωσης. Κάθονται σε μια αμφιθεατρική δομή κοιτώντας προς το μέρος μας. Στα πρόσωπά τους βλέπουμε τη στιγμή της αγωνίας, για τη στιγμή αυτής της ματιάς και ίσως και για αυτή που θα ακολουθήσει, για το άγνωστο αλλά πολύ άμεσο μέλλον που έχει τη δύναμη να ενώνει αυτό το ετερογενές πλήθος σε μια στιγμή που όλοι μοιράζονται το ίδιο συναίσθημα. Δε γνωρίζουμε αν πριν επικρατούσε η ηρεμία, δε γνωρίζουμε τι θα γίνει μετά, δε γνωρίζουμε καν το λόγο για τον οποίο βρίσκονται όλοι σε αυτή την παρόμοια κατάσταση, σε μια στιγμή που φαίνεται η αδρεναλίνη και η συναισθηματική φόρτιση να διαπερνάει όλα τα διαζώματα σαν ηλεκτρικό ρεύμα - δε γνωρίζουμε καν τι βρίσκεται μπροστά τους, καθώς το αντικείμενο του ενδιαφέροντός τους, η πηγή που τους ηλεκτρίζει, βρίσκεται στη μεριά του θεατρικά λεγόμενου "τέταρτου τοίχου" - καθώς όλοι είναι θεατές, αλλά εμείς οι θεατές ενός θεάματος που το πλήθος, το κοινό, είναι ο πρωταγωνιστής. Αν χρειαζόταν να μαντέψει κανείς πού βρίσκεται αυτή η εικόνα θα μπορούσε γενικώς να πει ότι ένα αθλητικό γεγονός, ή μια παραστατική τέχνη, εκτυλίσσεται πίσω από το δικό μας οπτικό πεδίο. Ωστόσο, αν χρησιμοποιήσει μια λεπτομέρεια της περιγραφής, δηλαδή την πολυμορφία και την ετερογένεια...
Η Σχολή του Δούναβη
Το απόγευμα της Τετάρτης 25 Νοεμβρίου του 1953, 150.000 θεατές αποχώρησαν από το Wembley έχοντας παρακολουθήσει ένα από τα παιχνίδια που επηρέασαν περισσότερο την εξέλιξη του παγκοσμίου ποδοσφαίρου. Όπως συνήθως γίνεται σ'αυτές τις περιπτώσεις, λίγοι ήταν ίσως αυτοί που θα μπορούσαν να καταλάβουν την ιστορική σημασία όσων εκτυλίχθηκαν μπροστά στα μάτια τους, ωστόσο ίσως ακόμα λιγότεροι είναι αυτοί που και σήμερα, περισσότερο από μισό αιώνα μετά, τοποθετούν το συγκεκριμένο γεγονός στο πραγματικό του μέγεθος. Η ήττα της Αγγλίας στο Wembley έμεινε στην Ιστορία, καθώς ήταν βαριά ήττα, αλλά κυρίως γιατί ήρθε σε ένα παιχνίδι που η Αγγλία είχε ανάγκη για πρώτη φορά να κερδίσει, προκειμένου να υπαρασπιστεί την κυριαρχία της στο σπορ, ως μητέρα του αθλήματος. Βεβαίως, αυτή η κυριαρχία ίσως ήδη είχε χαθεί, καθώς στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950 το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της Αγγλίας ηττήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ισπανία, ωστόσο αυτή δεν ήταν μια διοργάνωση μεγάλου κύρους για τις αντιλήψεις που επικρατούσαν στη Γηραιά Αλβιώνα. Η Αγγλία είχε χάσει επίσης αρκετά παιχνίδια από άλλες ομάδες του Ηνωμένου Βασιλείου, με τις περισσότερες ήττες απέναντι στο combination game της Σκωτίας, για το λεγόμενο Home Championship, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που είχε ηττηθεί σε κάποιο ευρωπαϊκό γήπεδο. Αυτή ωστόσο ήταν η πρώτη φορά που μία εθνική ομάδα από την ηπειρωτική Ευρώπη κέρδιζε σε αγγλικό έδαφος, ένα παιχνίδι...
Ένας χρόνος “φουτμπώλ”
Στις 26 Ιούλη του 2024 πήρε σάρκα και οστά το εγχείρημα του φουτμπώλ. Η προετοιμασία για αυτό το ξεκίνημα είχε αρχίσει μερικές εβδομάδες νωρίτερα, με τη δημοσίευση των πρώτων άρθρων που έδιναν το στίγμα για τη φυσιογνωμία αυτής της προσπάθειας, ωστόσο εκείνη τη μέρα δημοσιεύτηκε το πρώτο-εισαγωγικό επεισόδιο του podcast, με τίτλο "Ποιο είναι και τι θέλει το φουτμπώλ", όπου οι αρχικοί συντελεστές παρουσιάσαμε τις φιλοδοξίες μας. Σήμερα συμπληρώνεται ένας χρόνος από εκείνη τη μέρα και αυτή η πρώτη πλήρης περιφορά γύρω από τον ήλιο δίνει την ευκαιρία να γραφτούν και να μοιραστούν μερικές σκέψεις για την ως τώρα πορεία του εγχειρήματος και για τα μελλοντικά σχέδια, όπως διαμορφώνονται και με βάση την προηγούμενη εμπειρία. Η έμπνευση Υπάρχουν πολλά ρητά και θυμοσοφίες για την "αρχή", τα οποία μου φτάνουν ορυμαγδόν στις σκέψεις μου γράφοντας αυτές τις γραμμές, ωστόσο θα προτιμήσω να τα αποφύγω. Η αλήθεια είναι ότι το "φουτμπώλ" δεν ήταν το αποτέλεσμα μιας χρόνιας αναγκαιότητας, αλλά το αποτέλεσμα της ανάγκης έκφρασης της έμπνευσης της στιγμής. Η βάση της έμπνευσης αυτή είναι η αγγλόφωνη ποδοσφαιρική βιβλιογραφία, η οποία προσφέρει ένα πολύ πιο ευρύ φάσμα ανάλυσης του ποδοσφαίρου ως πνευματικού και κοινωνικού φαινομένου, σε σχέση με τις διαθέσιμες πηγές σε άλλες γλώσσες. Ενώ η παγκόσμια βιβλιογραφία είναι διαθέσιμη σήμερα σε βαθμό πρωτόγνωρο, με τη δυνατότητα να αποκτήσει κανείς πρόσβαση στο περιεχόμενο...
League Phase UEFA: μπορούν οι ελληνικές ομάδες;
Του Δημήτρη Χονδρόπουλου Καλησπέρα σας αγαπητοί αναγνώστες, Κάθε χρόνο διαβάζουμε άρθρα επί άρθρων για τις πιθανότητες που έχει η χώρα να έχει και τις πέντε (ή τέσσερις σε άλλες χρονιές) ομάδες που «βγαίνουν» στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις σε ομίλους κάποιων εξ’ αυτών. Με αφορμή το άρθρο του κ. Ανδρέα Δημάτου «Μια κλήρωση που επιτρέπει το όνειρο του… πέντε στα πέντε!» στην ιστοσελίδα Gazzetta.gr, προσπαθούμε να βρούμε τις ρεαλιστικές πιθανότητες των ομάδων μας και όχι τους διακαείς πόθους τους ή τις φρούδες ελπίδες. Για την ανάλυσή μας θα αξιοποιήσουμε, τουλάχιστον για τις πρώτες αναμετρήσεις, 1) τις αποδόσεις των στοιχηματικών εταιριών τις οποίες και θα διορθώσουμε για να αφαιρέσουμε τη γκανιότα, 2) τα ζευγάρια των περσινών κληρώσεων του Europa League και του Conference League και 3) κάποιες αξίες στην πλατφόρμα transfermarkt. Η στοιχηματική εταιρία που θα χρησιμοποιήσουμε θα είναι η bet365, γιατί τη θεωρούμε κάτι σαν το Μουσείο Μέτρων και Σταθμών των στοιχηματικών εταιριών (ο γράφων διαβάζει αυτή την περίοδο το «Εκκρεμές του Φουκώ» κι έχει επηρεαστεί από τον Ουμπέρτο Έκο), κάτι σαν το παγκόσμιο στάνταρ τους. Το άρθρο γράφτηκε αμέσως μετά την ήττα με 2-0 του Παναθηναϊκού στο Ibrox και γι’ αυτό το ζευγάρι δεν υπάρχουν ακόμα αποδόσεις. Ξεκινάμε την ανάλυση. Ολυμπιακός Γιούχου! Ο Ολυμπιακός κατόρθωσε με τις εξαιρετικές εμφανίσεις της ομάδας του τα τελευταία δύο χρόνια στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις να μαζέψει...
Η εποχή της ποδοσφαιρικής μόδας
Το βόρειο ημισφαίριο βρίσκεται στη μέση του καλοκαιριού, το ποδόσφαιρο έχει σταματήσει πριν από μήνες, τα πρωταθλήματα και οι ευρωπαϊκές διοργανώσεις της περασμένης σεζόν μοιάζουν κομμάτι ενός όλο και πιο μακρινού παρελθόντος. Η ρουτίνα του Σαββατοκύριακου, των βροχερών απογευμάτων σε κάθε γωνιά της βόρειας και κεντρικής Ευρώπης, μοιάζει επίσης μακρινή. Εκείνοι που μπορούν βρίσκονται σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, ντυμένοι ελαφρά, δίπλα στη θάλασσα, ενίοτε με λίγο ή πολύ αλκοόλ, μακριά από το σπίτι τους. Ο καθένας έχει κάνει μια επιλογή που δε μπορεί να κάνει όλο το χρόνο: τα ρούχα που φοράει δεν είναι τα ρούχα της δουλειάς, αλλά τα δικά του ρούχα, αυτά που επιλέγει τη στιγμή που νιώθει εντελώς ελεύθερος ή έστω κατασκευάζει αυτή την ψευδαίσθηση της προσωρινής ελευθερίας, άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη επιτυχία. Σ' αυτό το περιβάλλον υπάρχει ένα οπτικό χαρακτηριστικό που αλλάζει: τα χρώματα που είναι ντυμένοι οι άνθρωποι, τα καπέλα τους, οι μπλούζες τους, ίσως η τσάντα, το σακ βουαγιάζ ή η πετσέτα που κουβαλάνε. Πολλοί, πάρα πολλοί από αυτούς, κάθε χρόνο όλο και περισσότεροι, έχουν το χρώμα που τους συνοδεύει, το κόκκινο, το μπλε και λευκό, το μαύρο, το πράσινο, τις ρίγες, κατακόρυφες ή οριζόντιες, τους γιακάδες, τα χρώματα στα μανίκια και σε όλα αυτά ένα σήμα, μικρό ή μεγαλύτερο, ένα άλλο από δίπλα και το όνομα μιας, δυο, ή...
Savage Enthusiasm, του Paul Brown
Υπάρχει ένας λόγος που το ποδόσφαιρο δεν είναι απλά ένα λαοφιλές άθλημα, αλλά κάτι πολύ πιο πλατύ από αυτό τον ορισμό. Η ανάλυση της τακτικής, της αντίστοιχης εξέλιξής της, η επισκόπηση των μεγάλων αναμετρήσεων, οι βιογραφίες των μεγάλων ποδοσφαιριστών και τεχνικών, γεμίζουν τις σελίδες βιβλίων, τα λεπτά των ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών εκπομπών, εμπνέουν τις παραγωγές ταινιών και άλλων καλλιτεχνικών έργων. Όμως όλα αυτά είναι στοιχεία τα οποία μπορεί να βρει κανείς και σε άλλα σπορ: στο μπάσκετ, το μποξ, το τένις, την πυγμαχία, τον μηχανοκίνητο αθλητισμό και πολλά άλλα. Υπάρχει ένα στοιχείο στο ποδόσφαιρο που το κάνει να διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη αθλητική δραστηριότητα έχει ποτέ υπάρξει στη Γη: οι οπαδοί του! Οι οπαδοί στο ποδόσφαιρο έχουν το δικό τους χώρο στα βιβλία, στα λεπτά των τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών, ακόμα και στα καλλιτεχνικά έργα. Είναι ένα τεράστιο κομμάτι που όχι απλά συνθέτει, αλλά σε μεγάλο βαθμό δημιουργεί την κουλτούρα του αθλήματος, μετατρέπει το αθλητικό σωματείο από ένωση αθλητών σε κεντρικό σημείο συνάντησης μιας κοινωνίας. Την ιστορία των θεατών, των φιλάθλων, των υποστηρικτών, των οπαδών αυτών, από την προϊστορία του ποδοσφαίρου ως τις μέρες μας, ανέλαβε να γράψει - και τα κατάφερε περίφημα - ο Paul Brown, στο βιβλίο του "Savage Enthusiasm: A history of football fans". Ο Brown εξηγεί την εξέλιξη του ποδοσφαίρου ως αθλήματος και την παράλληλη εξέλιξη...
Η απατηλή καινοτομία του Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων
Οι ώρες μετράνε αντίστροφα για την έναρξη του 21ου Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων της FIFA, το οποίο θα διεξαχθεί με μια ολοκληρωτικά νέα μορφή στις Ηνωμένες Πολιτείες. Άσχετα με το κλίμα των ημερών, που βρίσκει την οικοδέσποινα χώρα στο κέντρο τεράστιων και ίσως ιστορικών κοινωνικών εξελίξεων, η νέα μορφή της διοργάνωσης ανοίγει τεράστια ερωτήματα για τη συνεισφορά της στην εξέλιξη του παγκόσμιου παιχνιδιού, όσο αφορά το κορυφαίο διασυλλογικό επίπεδο. Χρειάζεται κανείς να σταθεί λίγο στο γεγονός της καινοτομίας στη διεξαγωγή του θεσμού, καθώς οι πειραματισμοί της FIFA έχουν μπερδέψει λίγο τα πράγματα όσο αφορά την ιστορία και την παράδοσή του. Ιστορικά, η μεγαλύτερη, με πλανητικό εύρος, διασυλλογική διοργάνωση, ήταν το Διηπειρωτικό Κύπελλο, στο οποίο συναντώνταν οι πρωταθλήτριες ομάδες της Ευρώπης και της Νότιας Αμερικής, των δύο ηπείρων δηλαδή που διαχρονικά το ποδόσφαιρο είναι πιο εξελιγμένο από τις υπόλοιπες περιοχές του πλανήτη. Η διοργάνωση αυτή ξεκίνησε το 1960 και διεξήχθη σταθερά ως αναμέτρηση των δύο πρωταθλητών συλλόγων κάθε χρόνο, είτε σε διπλούς αγώνες, είτε σε μονό τελικό σε ουδέτερη έδρα, συνήθως στην Ιαπωνία. Αυτή η μορφή παρέμεινε σταθερή μέχρι το 2004, με τελευταία πρωταθλήτρια την Porto. Την επόμενη χρονιά η FIFA αποφάσισε να αντικαταστήσει το θεσμό του Διηπειρωτικού Κυπέλλου με αυτόν του Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων, ωστόσο το 2005 ήταν ...η δεύτερη φορά που διεξήχθη ο συγκεκριμένος θεσμός. Το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων...
Salvem Mestalla
Οι ώρες της Κυριακής περνάνε, ο ήλιος έχει περάσει το ζενίθ του και έχει πάρει το δρόμο του για τους ωκεανούς, αφήνοντας πίσω του τη Μεσόγειο. Είναι η ώρα που αρχίζουν οι φωνές, που μαζεύεται ο κόσμος. Ο δρόμος περνάει μέσα από την παλιά κοίτη του Túria, και οδηγεί από την Carrer de Misser Mascó, με όλα τα καφενεία γεμάτα, στην Avenida de Suècia, εκεί που πουλάνε τα κασκόλ, εκεί που ο κόσμος περιμένει τα λεωφορεία, εκεί που αντικρίζεις τους ελικοειδείς πύργους που ανεβάζουν ανθρώπινα ποτάμια στα πιο ψηλά και απότομα μπαλκόνια της ποδοσφαιρικής θέασης. Στο ενδιάμεσο όμως, ο μεγάλος μαύρος και πορτοκαλί τοίχος, με τα μπαλκόνια του, με τα σιδερένια κάγκελα, με τις νυχτερίδες σκαλισμένες και από το δεύτερο όροφο βγαίνει η μπάντα για να συμπληρώσει τη μεγάλη υποδοχή. Το λεωφορείο πλησιάζει, τα πνευστά ηχούν τη μελωδία του "ès un equip de primera, nostre Valencia Club de Futbol" και η συγκίνηση πριν την όποια αναμέτρηση αρχίζει να έχει χρώμα και μυρωδιά: το χρυσοπορτοκαλί χρώμα του απογευματινού ήλιου που χτυπάει την κεντρική είσοδο του σταδίου, τη μυρωδιά του καπνού, αλλά και μια ψευδαίσθηση μυρωδιάς της αιώνιας άνοιξης αυτής της πόλης. Τα λεωφορεία έφτασαν, κατευθύνεσαι αριστερά στην Calle de les Arts Gràfiques, στη μικρή και κατάμαυρη πόρτα που βρίσκεται στη γωνία. Οι θέσεις που γράφει το εισιτήριο είναι στην απέναντι μεριά,...
Inverting the Pyramid, του Jonathan Wilson
Σε όλες τις δραστηριότητες και τα πεδία των αναζητήσεων υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα σημεία αναφοράς, ανθρώπινα δημιουργήματα που αποτελούν ιδιαίτερα μεγέθη μέσα στο σύνολό τους. Στην ποδοσφαιρική βιβλιογραφία αυτό το μέγεθος είναι το κλασικό πλέον έργο του Jonathan Wilson, με τίτλο "Inverting the Pyramid", όπου παρουσιάζεται η τακτική εξέλιξη του παιχνιδιού από τα πρώτα χαοτικά του βήματα μέχρι τις μέρες μας. Πρόκειται επί της ουσίας για τη "Βίβλο" του ποδοσφαίρου, όσο αφορά τη φυσιογνωμία του παιχνιδιού, η οποία με τη σειρά της ορίζεται από την εξέλιξη της τακτικής. Στις ποδοσφαιρικές ιστορίες που συνήθως μνημονεύονται κυριαρχούν οι μορφές των πρωταγωνιστών του, των ποδοσφαιριστών και ίσως σε δεύτερο ρόλο κάποιων τεχνικών-προπονητών και εν συνεχεία ίσως και κάποιων παραγόντων. Αυτό προφανώς δεν είναι τυχαίο, καθώς οι ποδοσφαιριστές βρίσκονται στο παλκοσένικο κάθε ποδοσφαιρικής παράστασης, αυτοί δημιουργούν τη συλλογική εμπειρία που επεκτείνεται και στην εξέδρα και σε πάρα πολλές περιπτώσεις η πορεία της δικής τους ζωής είναι αυτή που δημιουργεί χειροπιαστούς μύθους με τους οποίους μπορεί να συνδεθεί το ευρύ κοινό σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Όμως, όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, συνήθως δεν είναι οι ποδοσφαιριστές - τουλάχιστον μεμονωμένα - αυτοί που εξελίσσουν τη φυσιογνωμία του παιχνιδιού. Οι μεγάλοι αστέρες, γητευτές της στρογγυλής θεάς, είναι εκείνοι που μπορούν μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο εξέλιξης να ξεχωρίσουν χάρη στο αστείρευτο ταλέντο τους και τη δόση της...
Η ένδοξη μοναξιά μιας φυλής
Στο ποδόσφαιρο υπάρχουν πολλά κλισέ, που αν και έχουν νόημα, όταν ακούγονται δεν αντιπροσωπεύουν ποτέ το βάθος τους. Ένα από αυτά είναι ότι "η ομάδα αρχίζει από τον άσσο". Ξέρω, πολλοί θα πουν μα έτσι, μα αλλιώς, μα σωστό - αλήθεια τώρα, χθες κανένας δεν κάθισε να δει τον Sommer και τον Szczęsny, για τον Yamal, τον Olmo, τον Lautaro και άλλους γίνεται όλος ο χαμός. Λογικό είναι, στο ποδόσφαιρο ο στόχος είναι το γκολ και τα ωραία παιχνίδια είναι τα 4-3, όχι τα 0-0.Αλλά είναι και αυτές οι φορές που ακόμα κι αν έχεις δεχτεί 3, γίνεσαι ο λόγος που μπορεί να καταλάβει και ο τελευταίος χθεσινός ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα σπορ με 11 παίχτες και η επίθεση και η άμυνα, ειδικά από το 1992 και μετά, τους περιλαμβάνουν όλους. Είναι κάτι τέτοιες νύχτες σαν τη χθεσινή που κάθονται έτσι οι μπίλιες και ο άσσος γίνεται ο ήρωας και μαζί μ'αυτόν ανεβαίνει και κατά 5%-10% το ποσοστό των παιδιών που αποφασίζουν να κάτσουν κάτω απ'τα δοκάρια, σε μια πόλη, σε μια χώρα, καμιά φορά και σ'ολόκληρη τη Γη.Το παράδοξο είναι όμως ότι ενώ ο δημιουργικός παίχτης είναι υπεύθυνος για την τέχνη του, ο τερματοφύλακας έχει "την ανάγκη" το έργο του να ξεκινήσει από κάποιον άλλον. Έπρεπε να είναι εκείνο το πλασέ του Yamal τέλειο για να καταλάβει κανείς...
Η γέννηση του ποδοσφαίρου στη Βρετανία
Η ιστορία του ποδοσφαίρου χάνεται στα βάθη της ιστορικής ύπαρξης της ανθρωπότητας, με την αναζήτηση των αιτιών που το είδος μας ασχολήθηκε με ένα παιχνίδι με μπάλα να αγγίζει βιολογικά ως και φιλοσοφικά ερωτήματα. Η κωδικοποίηση και ανάπτυξη του παιχνιδιού, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, όμως, θέτει πιο συγκεκριμένα ερωτήματα, όχι τόσο για την ύπαρξή μας, αλλά για τον τρόπο που λειτουργούμε μέσα στις κοινωνίες και τους διάφορους κοινωνικοοικονομικούς σχηματισμούς, γιατί το παιχνίδι των ανθρώπων είναι ο καθρέφτης και της κοινωνικής ιστορίας μας. Έτσι, ως συνέχεια της ανάλυσης της ιστορικής διαδρομής που διαμόρφωσε τα ποδοσφαιρικά παιχνίδια, σκύβουμε πλέον πάνω από τις συνθήκες που όρισαν τη φυσιογνωμία του σύγχρονου σπορ την κοιτίδα του, τη Μεγάλη Βρετανία, σε μια περίοδο που δε γέννησε μόνο το σύγχρονο ποδόσφαιρο, αλλά και το σύγχρονο κόσμο. Γιατί το ποδόσφαιρο είναι βρετανικό; Γιατί αυτό που παίζεται σήμερα σε όλο τον κόσμο είναι το "English game" και όχι κάποια εξέλιξη του cuju, του pok-ta-pok, του calcio, της soule, ή ακόμα και της ελληνικής επίσκυρου; Γιατί το βρετανικό ποδόσφαιρο του όχλου - και όχι κάποιο άλλο - είναι αυτό που αποτέλεσε τη μήτρα για τη γέννηση του φουτμπώλ; Η αναζήτηση των αιτιών της επικράτησης του βρετανικού παιχνιδιού και της παγκόσμιας εξάπλωσής του μας οδηγεί στις αιτίες της οικουμενικότητας ενός εθνικού πολιτισμού, με την είσοδο της ανθρωπότητας στον καπιταλισμό και την...
Η μεγαλύτερη στιγμή του 2024
Τα χρόνια μετά το 2020 δεν ήταν όπως τα προηγούμενα, όλα είχαν αλλάξει, όλοι είχαμε αλλάξει. Δεν ήμασταν οι μικροί και αδικημένοι, ήμασταν οι μεγαλωμένοι, δυνατοί, ανίκητοι και φυσικά εχθροί ενός συστήματος που παίζαμε μέσα στην έδρα του. Αυτή ήταν η σημασία του γκολ του Βαρέλα, η σημασία του αήττητου νταμπλ, οι κερδισμένοι τελικοί στο ΟΑΚΑ, το κερδισμένο πλάγιο, το γκολ στο Αγρίνιο, στην Τρίπολη και άλλα τόσα. Πλέον η γενιά μας δεν έψαχνε στιγμές και ήρωες σε ένα ένδοξο παρελθόν, αλλά γεννούσε κάθε χρόνο, κάθε αγώνα, τη δική της μυθολογία. Ο δικέφαλος μεγάλωσε και άλλαξαν πολλά - κι εμείς ακόμα εδώ πιστά, σε μία νέα ποιότητα υποστήριξης, πάθους και αφοσίωσης. Αλλάξαμε πολύ - αφήσαμε σιγά σιγά πίσω μας τα μικρόφωνα, τα μελάνια, τους παράγοντες που τα κρατούσανε και βρήκαμε νέα ποιότητα στην επικοινωνία, γιατί πλέον δεν έφτανε να καλύψει καμία ανάγκη μας οποιοσδήποτε επαγγελματίας που πληρωνόταν μέσα σε ένα κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο που ευνοεί την αποδοχή του απαράδεκτου, απλά και μόνο επειδή αυτή προέρχεται από την όποια εξουσία και αναπαράγεται από τους παπαγάλους της. Μ' αυτή την έννοια αλλάξαμε και την κριτική μας, ξαναγίναμε εκείνος ο ατρόμητος, ο μεγάλος σύλλογος με "την αλήθεια της Τούμπας", ενός δικαστηρίου που έκρινε πάντα με βάση το τίμιο, αναγνώριζε την προσπάθεια και κατακεραύνωνε την ατιμία. Αλλάξαμε και μάθαμε να κρατάμε στην οικογένεια αυτούς που...
Ο Δεκέμβρης του ’44, η Άρσεναλ και ο “Παυλής” του Γιάννη Ρίτσου
Το 1944 η Ελλάδα απελευθερώθηκε από το Ναζιστικό ζυγό, από το ΕΑΜ και το ένοπλο τμήμα του, τον ΕΛΑΣ. Στις 12 Οκτώβρη του 1944 οι τελευταίοι Γερμανοί στρατιώτες αποχώρησαν από την Αθήνα, σε μια στιγμή που οι δυνάμεις των Αντίστασης ανά την επικράτεια είχαν απελευθερώσει 9 από τα 10 κομμάτια του ελληνικού εδάφους. Λίγες μέρες αργότερα, στις 18 του Οκτώβρη, το πολιτικό προσωπικό της ελληνικής αστικής τάξης επιστρέφει στην απελευθερωμένη πατρίδα για να πάρει την εξουσία που είχε αφήσει φεύγοντας την ώρα που ο ελληνικός λαός υπέφερε την πείνα και ταυτόχρονα πολεμούσε ενάντια στον Κατακτητή. Το πρόβλημα εκείνης της πολιτικής εξουσίας ήταν όμως ότι η Ελλάδα δεν ήταν η χώρα που είχαν αφήσει, είτε με τη Μεταξική δικτατορία, είτε με την έναρξη της τριπλής Κατοχής. Το 1944 ο οπλισμένος στρατός των απελευθερωτών ανταρτών είχε τη δύναμη να ορίσει διαφορετικά την Ιστορία του τόπου και η άσκηση της εξουσίας απέναντι στον ηρωικό λαό, εκ μέρους της αστικής τάξης, δεν ήταν μια εύκολη και ευθύγραμμη διαδικασία. Οι προσπάθειες για σύσταση Κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων, μέχρι την εξομάλυνση των δημοκρατικών διαδικασιών και τη διενέργεια εκλογών στην ελεύθερη πια Ελλάδα αποτελούσαν ουσιαστικά μια φάρσα, καθώς η αστική τάξη βλέποντας τον κίνδυνο να χάσει τη δυνατότητα διακυβέρνησης της χώρας είχε εξαπολύσει ένα κυνήγι απέναντι σε κάθε αγωνιστή, στο ίδιο...
Το Ματς του Αιώνα: Αγγλία – Ουγγαρία 3-6
Τη δεκαετία του 1950, ο κόσμος και συνεπώς το ποδόσφαιρο ανακάλυπταν ξανά την κατάσταση που είχαν αφήσει πριν από τον πόλεμο. Οι οικονομίες ανθούσαν, ωστόσο η εξέλιξη όλων των πνευματικών έργων, μεταξύ των οποίων προφανώς και το ποδόσφαιρο, χρειάζονταν χρόνο για να συμβεί ένας απαραίτητος επαναπροσδιορισμός των νέων δεδομένων, πάνω στα οποία θα στηνόταν η τεράστια εξέλιξή τους, που συνέβη κατά τη διάρκεια των 3 "χρυσών" μεταπολεμικών δεκαετιών. Στην Αγγλία το ποδόσφαιρο βρισκόταν τακτικά σχεδόν στο ίδιο σημείο από το 1925, από τη χρονιά δηλαδή που άλλαξε ο κανονισμός του offside και από 3 οι αμυνόμενοι παίχτες που έπρεπε να καλύπτουν τον δέκτη της προωθημένης πάσας, έγιναν 2. Αυτή η αλλαγή έφερε επανάσταση με τον Herbert Chapman, προπονητή της Arsenal, να θεωρείται ο πατέρας αυτής, καθώς από το 2-3-5 πέρασε στο 3-2-5, προκειμένου να βάλει επιπλέον αμυνόμενους που έπρεπε να "επιτηρούν" τους προωθημένους και πιο απελευθερωμένους επιθετικούς, που με τη σειρά του οδήγησε και στη δημιουργία του λεγόμενου WM, δηλαδή ενός συστήματος 3-2-2-3, όπου οι 2 "μέσα" επιθετικοί παίζουν λίγο πιο πίσω για να δημιουργήσουν τα δύο γράμματα του λατινικού αλφαβήτου όταν βλέπει κανείς την τακτική στον αντίστοιχο πίνακα. Στην ηπειρωτική Ευρώπη οι πολιτικές αλλαγές ήταν σίγουρα περισσότερο ραγδαίες από τις ποδοσφαιρικές, όμως και το ποδόσφαιρο επηρεάστηκε από μια πορεία αλλαγής συνόρων και το γεωπολιτικό χάος του Μεσοπολέμου, καθώς και...
Νίκος Γόδας – Ήρωας του λαού και των γηπέδων
Το ελληνικό ποδόσφαιρο μπορεί να μην έχει να επιδείξει ούτε τεράστιες στιγμές, που να μην τις βρίσκει κανείς στην ποδοσφαιρική ιστορία της υπόλοιπης οικουμένης, ούτε τόσο μεγάλες ποδοσφαιρικές ιστορίες. Η ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας ίσως ήταν τέτοια που εμπόδιζε σε πολλές περιπτώσεις, μέσω και της καταστολής, την οποιαδήποτε μαζική κοινωνική έκφραση και μια τέτοια είναι και το ποδόσφαιρο. Αν και σε πολλές περιπτώσεις και στην Ελλάδα η κάθε εξουσία προσπάθησε να το βάλει στο χέρι, οι κοινωνικές εξελίξεις ήταν πάντα τέτοια που αυτές οι προσπάθειες κατέληγαν να μοιάζουν περισσότερο με τσίρκο, παρά με τη γνήσια έκφραση της λαϊκής ανάτασης. Μία τέτοια ιστορία άλλωστε ξεκίνησε και μέσα στο Μεταξικό καθεστώς, όταν η δικτατορία αποφάσισε να απαγορεύσει τις πολιτικές ζυμώσεις στο ποδόσφαιρο, το 1936, ενώ αργότερα αποφάσισε να φτάσει μέχρι και την καταστολή της δράσης των ποδοσφαιρικών συλλόγων, το 1940, βλέποντας ότι η ύπαρξη και μόνο του ποδοσφαίρου γεννάει τον νεκροθάφτη κάθε δυνάστη. Ωστόσο, αυτό ακριβώς το περιβάλλον γέννησε μία από τις πιο θρυλικές ιστορίες που συνδέονται με το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα, που αποτελεί παρακαταθήκη όχι μόνο για το σπορ, αλλά πολύ περισσότερο για την κοινωνία που παλεύει να σπάσει τα δεσμά της κάθε εκμετάλλευσης και να διεκδικήσει τη ζωή που έχει ανάγκη να ζήσει. Αυτή η ζωή έχει μέσα της το ποδόσφαιρο, από την αρχή της, ως το τέλος της. Η...
Oleg Blokhin
Το ποδόσφαιρο είναι ένα φαινόμενο κατά βάση αθλητικό αλλά και κατ'επέκταση κοινωνικό. Η διττή αυτή φύση του κάνει πολλές φορές δύσκολη ή επίσης διλημματική την απόκριση του κοινού του και της ίδιας της Ιστορίας απέναντι στα αποτελέσματα αλλά και τους πρωταγωνιστές του. Υπάρχουν ομάδες που δεν έχουν τη λαϊκή συμπάθεια, καθώς έχουν κανιβαλίσει το ποδόσφαιρο σε εθνικό ή ηπειρωτικό επίπεδο, αλλά παίζουν τρομερό ποδόσφαιρο, υψηλής αισθητικής. Υπάρχουν ποδοσφαιριστές που κανένας δε θα ήθελε για φίλους τους, όμως είναι καλλιτέχνες της υψηλότερης κλάσης μέσα στις 4 γραμμές που ορίζουν τον αγωνιστικό χώρο. Υπάρχουν, τέλος, και ιστορικές νίκες που φτάνει κανείς να μην ξέρει αν πρέπει να χαρεί για τους πρωταγωνιστές τους, τους ποδοσφαιριστές, τους προπονητές, ακόμα και το λαό που εκπροσωπούν και από την άλλη όσους εξωτερικούς παράγοντες καρπώνονται αυτή τη νίκη. Στη σημερινή παγκόσμια πολιτική κατάσταση, δεδομένης της αδηφάγας σύγκρουσης δύο ιμπεριαλιστικών κόσμων, μία προσωπικότητα της οποίας οι προεκτάσεις μπορούν να κάνουν πολλούς να αναρωτιούνται για το βαθμό του θαυμασμού απέναντι στον αντίκτυπό της στο Παγκόσμιο Ποδόσφαρο είναι αυτή του Oleg Blokhin. Δυστυχώς, πολλές φορές η ανάγκη να συνδεθεί η ποδοσφαιρική συμπάθεια με μια πρόσκαιρη ή και μόνιμη ιδεολογική ταύτιση, θολώνει την αναγνώριση της επίδρασης του κάθε ποδοσφαιριστή και της σύνδεσής του με το πλαίσιο μέσα στο οποίο ξεδίπλωσε το ταλέντο του. Για το λόγο αυτό θα προσπαθήσω στο σύνολο...
Φόρτωση podcast...
Φόρτωση περιγραφής...
Φόρτωση επεισοδίου...
Επεισόδια
Φόρτωση λίστας επεισοδίων...
Newell’s Old Boys – Το κοκκινόμαυρο ημισφαίριο του Ροσάριο
Union Saint-Gilloise – Η αλλοπρόσαλλη ιστορία των Unionistes
Diego Armando Maradona
Η προϊστορία του ποδοσφαίρου
Ζήσαμε την άλωση του Wembley
Lo squadrone che tremare il mondo fa
Ένα Σάββατο στο Loftus Road για το QPR – Millwall
Πήγαμε στο Plough Lane για το Wimbledon – MK Dons
Τούμπα: μια θρυλική ασπρόμαυρη ιστορία
Η αρχή του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου
Το Ματς του Θανάτου
Η φωτογραφία της νέας ιστορίας του fútbol
Η Ολυμπιακή αναδρομή του ποδοσφαίρου
Borac, ιστορική υπογραφή των μαχητών των Βαλκανίων
Το πρώτο κύπελλο των Εθνών της Ευρώπης
Ο θάνατος και η γέννηση ενός παιχνιδιού
Το “θαύμα της Βέρνης”
Ένας Προμηθέας του total football στη Βραζιλία
